Een roek zoek je niet midden in het bos, maar waar akkers en weiland aan hoge bomen grenzen. Deze kraaiachtige broedt in kolonies, met de nesten samen in de kruinen, vaak vlak bij boerderijen en dorpen. Ken je zo'n roekenbos, dan heb je hem het hele jaar binnen bereik.
Boerenland met hoge bomen, en het liefst laag
De roek houdt van open akkers en grasland, als er maar ergens hoge bomen staan om in te broeden. Bossen, moerassen, heide en hoogveen laat hij links liggen. Op zulk open terrein voelt de raaf zich juist niet thuis.
Het is een vogel van het laagland: de meeste kolonies liggen onder 120 meter. Hij nestelt graag bij boerderijen, dorpen en ruim opgezette stadjes, maar niet in grote, dichtbebouwde steden.
In heuvelachtige streken neemt hij soms genoegen met lagere bomen of struiken. Heel af en toe kiest hij een schoorsteen of een kerkspits.
Avondtrek naar de slaapplaats en takken die van nest wisselen
Ga tegen de avond naar een kolonie. Eerst verzamelen de roeken zich bij hun nesten, daarna vliegen ze samen naar een gezamenlijke slaapplaats, meestal in bos of een aanplant. 's Ochtends vertrekken ze vlot en verspreiden ze zich tot 10 kilometer in de omtrek.
In de herfst groeien de groepen flink, vaak aangevuld met kauwen. Dan zie je soms echte luchtshows: synchroon zwenken, duiken, tuimelen en rollen.
Bij de nestbouw sleept het mannetje het materiaal aan en legt het vrouwtje alles op zijn plek. Kijk goed: minstens zoveel twijgen worden bij de buren gejat als van de boom gebroken.
Eén 'kaah' tegelijk, met een buiging erbij
De gewone roep varieert in toonhoogte en kent varianten voor verschillende situaties. Hij lijkt op die van de zwarte kraai, maar mist diens rauwe klank. De Engelse naam rook is van dat schorre geluid afgeleid.
Soms zit een roek in zijn eentje te 'zingen', schijnbaar voor zichzelf. Dan hoor je klikjes, piepend gehijg en tonen die bijna menselijk klinken, als een grove versie van het rommelige lied van de spreeuw.
Een kale, grijswitte snavelbasis en een wijde broek
Volwassen roeken hebben voor het oog en rond de snavelbasis een stuk kale, witachtige huid. Die bleke plek bedriegt: de snavel oogt er langer door, en het voorhoofd steiler. Aan die vlek herken je hem tussen alle andere kraaiachtigen.
Let ook op de veren rond de poten: die hangen losser en rafeliger dan bij de zwarte kraai. In de vlucht zijn de vleugels naar verhouding langer en smaller. In fel zonlicht glanst het zwart blauw tot paarsblauw.
Jonge roeken missen de kale plek nog en lijken daardoor op een jonge kraai. Hun snavel is wel dunner, en na een maand of zes verdwijnen de veertjes rond de snavel.
Roeken door de maanden: kolonie, zomer en winterslaapplaats
Roeken blijven het jaar rond in de buurt. In het vroege voorjaar is de kolonie het drukst, in herfst en winter de gezamenlijke slaapplaats.
Roek in beeld
Drie zwarte buren en hoe je ze uit elkaar houdt
Slim, gehaat en toch gewaardeerd: vragen over de roek
Kan een roek gereedschap gebruiken?
In het wild is dat nooit gezien. In gevangenschap wel: roeken lieten stenen in een buis vallen om bij voer te komen, bogen een draadje tot een haakje en kozen bij een buis met water de beste steen om een drijvende beloning omhoog te krijgen.
Waarom joegen boeren vroeger op roeken?
Ze golden als graandieven. In Engeland kwam Hendrik VIII in 1532 met een wet tegen kauwen, kraaien en roeken, en Elizabeth I volgde in 1566 met een strengere. Later begrepen natuurkenners dat roeken veel plaagdieren uit de grond halen en meer goed dan kwaad doen.
Eet een roek vooral graan?
Ongeveer 60 procent van zijn menu is plantaardig: granen, aardappels, wortels, fruit, eikels, bessen en zaden. De rest bestaat vooral uit regenwormen en insectenlarven, die hij met zijn sterke snavel uit de grond trekt.