Op een akkerrand of in een ruig stuk platteland steekt soms ineens een lange staart boven het gras uit. Grote kans dat er een fazant onder zit. Van oorsprong hoort hij thuis in Azië en het uiterste zuidoosten van Europa; in de Romeinse tijd is hij naar de rest van Europa gebracht.
Een haan in koper en goud, een hen in schutkleur
Een haan meet 60 tot 89 centimeter, en bijna 50 centimeter daarvan is staart. Het verenkleed glanst goud, koperrood en kastanjebruin, met groen en paars erdoorheen. De kop is flessengroen, met een rode lel en twee oorpluimpjes.
De meeste hanen in Europa dragen een witte of halve witte ring om de hals. De hen is veel soberder: gevlekt bruin van kop tot staart, 50 tot 63 centimeter lang, waarvan zo'n 20 centimeter staart.
Jongen lijken op de hen. Pas na ongeveer tien weken krijgen de jonge haantjes hun eerste bonte veren op borst, kop en rug.
Bijna wit, bijna zwart: waarom geen fazant gelijk is
Laat je niet in de war brengen door afwijkende kleuren. Door kweek en kruising tussen ondersoorten zie je hanen van bijna wit tot bijna zwart. Een zwarte, melanistische vorm wordt in sommige streken zelfs bewust uitgezet.
Daarnaast lijkt de groene fazant uit Japan sterk op hem. Die haan heeft een kortere staart, een egaal flessengroene borst en buik, en nooit een halsring. Bij gekweekte vogels is door al dat kruisen de soort soms niet met zekerheid te bepalen.
Een hen die wegsluipt in de ruigte, houd je makkelijk even voor een patrijs. Kijk dan naar de lange, spitse staart: die verraadt de fazant.
Wat je hoort als hij opvliegt
Een fazant rent liever dan dat hij vliegt. Jaag je hem toch op, dan stijgt hij razendsnel met een snorrend geluid van de vleugels. Vaak klinkt daarbij een 'kok-kok-kok' dat soortgenoten waarschuwt.
Op kruissnelheid haalt hij 43 tot 61 kilometer per uur, achtervolgd zelfs 90. Waar op fazanten gejaagd wordt, zijn ze schuw: zodra ze mensen met gevaar verbinden, trekken ze zich bij het eerste geluid terug.
Gras bij water, met een bosje in de buurt
Je vindt fazanten in bosranden, op akkers, in struweel en in moerassige gebieden. Van nature leven ze in grasland dicht bij water, met kleine groepjes bomen, op droge en natte grond. Kaalgeslagen akkerland is te arm om een populatie lang overeind te houden.
Buiten de broedtijd trekken ze in losse groepen rond, en 's nachts slapen ze in beschutte bomen. Ze eten zaden, graan, bessen en bladeren, maar ook regenwormen, rupsen, slakken en een enkele veldmuis.
Acht tot vijftien eieren in een kuiltje
Een haan heeft vaak meerdere hennen om zich heen. Vanaf april krabt elke hen een ondiep kuiltje, bekleedt het met gras en dode bladeren en legt er acht tot vijftien olijfbruine eieren in. Het nest ligt meestal goed verstopt onder dichte begroeiing of een heg.
Na 23 tot 25 dagen broeden komen de kuikens uit. Al na een paar uur verlaten ze het nest, en na twaalf tot veertien dagen kunnen ze vliegen. Soms legt een hen haar eieren in het nest van een andere vogel, zoals een patrijs of een eend.
Het fazantenjaar in Nederland
Fazanten zijn standvogels. Vanaf april wordt er gebroed, en in de zomer lopen de kuikens nog weken met de hen mee.
Zo ziet een Fazant eruit
Vragen over de fazant
Waar komt de naam fazant vandaan?
Van de rivier de Phasis, nu de Rioni in het westen van Georgië. De oude Grieken spraken van de 'vogel van de Phasis'. De soortnaam colchicus wijst naar Colchis, het oude land aan de Zwarte Zee in diezelfde streek.
Is de fazant een inheemse vogel?
In West-Europa niet. Hij werd in de Romeinse tijd ingevoerd en sindsdien als jachtwild op veel plaatsen uitgezet. Alleen in het uiterste zuidoosten van Europa, aan de noordkant van de Kaukasus, hoort hij van nature thuis.