Eind winter gaat de pimpelmees zingen, om zijn territorium te verdedigen en een partner te lokken. Daarnaast roept dit kleine lid van de familie van de mezen in elk seizoen. Met wat oefening herken je hem dus het hele jaar op het gehoor.
Wat de pimpelmees vertelt met zijn alarmroepen
Veel roepjes dienen om contact te houden. Zo weten vogels in dezelfde boom van elkaar waar ze zitten.
Ziet hij een kat, vos of hond, of een uil op een tak, dan begint hij te kijven. Soms schieten er dan meer vogels toe om de belager samen weg te jagen.
Voor een sperwer op jacht, een havik of een buizerd heeft hij een apart fluitje. Ook koolmees, roodborst en boomkruiper reageren op zijn alarm.
Jongen in het nest bedelen eerst met zachte, zuivere toontjes. Naarmate ze groeien wordt dat een ruisend, sissend geluid.
Blauw petje, witte wangen en een donker lijntje door het oog
Hij is duidelijk kleiner dan een koolmees. De kruin is fel blauw, en een donkerblauwe streep loopt door het oog en om de witte wangen heen.
Voorhoofd en vleugelstreep zijn wit, de rug is geelgroen en de onderkant zwavelgeel met een donker streepje over de buik. Hoe meer groene rupsen een vogel eet, hoe feller dat geel wordt.
Voor ons oog lijken man en vrouw gelijk. Pimpelmezen zien zelf ultraviolet licht, en daarin is de kruin van het mannetje blauwer. Jonge vogels zijn geler en vlakker van kleur.
Eikenbos, park en de klimop tegen je schuur
Van oorsprong woont hij in loofbos met veel eiken en in gemengd bos. In Groot-Brittannië zit hij ook in parken, tuinen en zelfs midden in steden.
Meestal trekt hij niet. 's Nachts slaapt hij in klimop of andere groenblijvende struiken; in een strenge winter kruipt hij in elk geschikt gaatje, ook in een nestkast.
Het gaat de soort goed: tussen 1980 en 2016 groeide de Europese stand met 30 procent.
Ondersteboven aan de buitenste twijgjes
Insecten en spinnen vormen het hoofdmenu, van springstaarten en sprinkhanen tot oorwormen en motten. Buiten het broedseizoen eet hij ook zaden en vruchten.
Vaak hangt hij aan de dunste takjes, peutert in openspringende knoppen of trekt schors los. Op de grond zie je hem zelden.
Aan de voederplank pakt hij vet, kaas, brood en zaden, vooral zonnebloempitten. Een groot zaad neemt hij mee naar een tak, klemt het onder één poot en hamert het open.
Een nestkast die jaar na jaar bewoond raakt
Weinig vogels nemen zo graag een nestkast als de pimpelmees, en hetzelfde gat wordt vaak elk jaar opnieuw gebruikt. Huismussen en koolmezen dingen wel mee naar zo'n plek.
Het nest is van mos, wol, haar en veren. Alleen het vrouwtje broedt; het mannetje brengt haar eten.
Op het hoogtepunt komt één ouder soms elke 90 seconden met voer aan. Koud, nat weer tussen mei en juli, net als de rupsen verschijnen, kan een heel seizoen bederven.
Zang in late winter en voorjaar, roepen in elke maand
In herfst en winter zwerven pimpelmezen rond in groepjes met andere mezen en blijven ze volop roepen. Vanaf april draait alles om het nest en de rupsen voor de jongen.
Pimpelmees op de foto
Pimpelmees of koolmees aan de voederplank
In een gemengde wintergroep zitten ze vaak samen. De pimpelmees houdt zich het makkelijkst staande op de dunste twijgjes.
Koolmees
Groter, met een zwarte kop in plaats van een blauwe kruin en een brede zwarte baan over de gele buik. Zijn bekendste geluid is een tweetonig, piepend 'ti-ta'.
Pimpelmezen in en om het huis
Waarom pikt een pimpelmees aan stopverf of behang?
De gewoonte om schors los te trekken op zoek naar insecten is bij sommige vogels overgeslagen op bouwmateriaal. Ze pellen dan aan rieten daken, behang, pleisterwerk of de stopverf rond ramen.
Bijt een pimpelmees als je in de nestkast kijkt?
Een broedende pimpelmees blijft zitten, sist en pikt naar vingers die te dichtbij komen. In het zuidwesten van Engeland leverde dat de bijnaam 'Billy Biter' op. Het opgezette kuifje wijst op opwinding, niet op woede.
Hoe lang leeft zo'n kleine mees?
Niet lang: Brits ringonderzoek geeft een vogel die de broedleeftijd haalt een levensverwachting van zo'n drie jaar. De oudste geringde pimpelmees, uit Tsjechië, werd 11 jaar en 7 maanden.