Kort gras is het eerste waar je op let als je spreeuwen zoekt. Op een gazon in de tuin, een sportveld of een weiland met vee lopen ze in groepjes rond, de snavel steeds in de grond. 's Avonds vertrekken ze naar het riet of naar bomen in de stad, soms met honderdduizenden tegelijk.
Holtes in huizen om te broeden, kort gras om te eten
Spreeuwen leven graag waar mensen leven. Gebouwen en bomen bieden gaten om in te nestelen en plekken om te slapen. Hun eten halen ze op boerenland, weilanden, golfbanen en vliegvelden: overal waar het gras laag staat.
Ook aan zee zijn ze thuis. Daar zoeken ze tussen het aangespoelde zeewier en broeden ze soms in kliffen. Dichte, natte bossen laten ze links liggen.
In West-Europa blijven veel spreeuwen het hele jaar, terwijl vogels uit het noordoosten in de herfst naar het zuidwesten trekken. Jongen die in Engeland als nestvogel werden geringd, zijn later onder meer in de Lage Landen teruggevonden.
Zo vind je een zwerm in de schemering
In herfst en winter zijn spreeuwen op hun gezelligst. Vlak voor zonsondergang verzamelen ze zich bij de slaapplaats, in een rietveld, een bosje of midden in de stad. De zwerm trekt samen, rekt uit en verandert steeds van vorm, zonder leider.
Elke vogel stemt koers en snelheid af op zijn naaste buren. Die dichte massa is vermoedelijk een verdediging tegen de slechtvalk en de sperwer. Ga dus aan de rand van een rietkraag staan en houd de lucht in de gaten.
Overdag let je op het gras. Een spreeuw prikt de gesloten snavel in de grond en spert hem dan open, zodat er een gaatje ontstaat.
Een zanger die overneemt wat hij hoort
Een zangronde van het mannetje volgt een vaste volgorde. Eerst zuivere fluittonen, dan een lang, wisselend deel met nagebootste vogels en andere geluiden, dan klikjes en tot slot een hoge, snelle uitbarsting. Ervaren mannetjes hebben tot 35 varianten voor het middenstuk en tot 14 soorten klikken.
Soms is één keer horen genoeg om een geluid over te nemen. Mozart had een tamme spreeuw die een stukje uit zijn Pianoconcert in G zong. Vrouwtjes kiezen bij voorkeur een mannetje met een lange, rijke zang.
Alleen in de rui zwijgt hij; verder zingt hij het hele jaar. Bij gevaar klinkt een rauwe schreeuw.
Witte stippen in de winter, een gele snavel in de zomer
De spreeuw is 19 tot 23 centimeter, met een korte staart en spitse, driehoekige vleugels. Over het zwart ligt een paarse of groene glans. Na de rui in de nazomer heeft elke veer een witte of bruingele punt, zodat hij 's winters vol stippen zit.
Die punten slijten in de loop van de winter grotendeels weg. Ook de snavel wisselt: eerst bruinzwart, in de zomer geel. Op de grond loopt en rent hij met een wat waggelende gang, in plaats van te huppen.
Wanneer de spreeuw zingt en zwermt
Zang hoor je het hele jaar behalve tijdens de rui in de nazomer, met een piek vlak voor het broeden. De grootste zwermen vormen zich in herfst en winter.
Spreeuw in beeld
Donkere vogels die je voor een spreeuw kunt aanzien
Vooral van ver of in de lucht kun je je vergissen.
Merel
Heeft een duidelijk langere staart. De spreeuw is gedrongener, met een korte staart, een spitse snavel als een mes en stevige roodachtige poten.
Spreeuwen in vragen
Gaat het slecht met de spreeuw?
In Noord- en West-Europa nemen de aantallen sinds de jaren tachtig af; in Groot-Brittannië daalden ze tussen 1966 en 2004 met meer dan 80 procent. Jonge vogels overleven minder vaak, omdat er op intensief gebruikt land te weinig graslandinsecten voor de nestjongen zijn. Wereldwijd zijn er nog meer dan 310 miljoen.
Hoe zie je of een spreeuw een mannetje is?
Kijk naar het oog: bij hem is de iris rijkbruin, bij haar muisbruin of grijs. In de zomer helpt ook de snavelbasis: blauwgrijs bij hem, roze bij haar.
Waarom ligt er groen in een spreeuwennest?
Een ongepaard mannetje begint zelf aan een nest en versiert het met bloemen en vers groen. Vooral geurende kruiden zoals duizendblad lijken vrouwtjes te lokken. Heeft zij hem eenmaal gekozen, dan haalt ze die versiering er weer uit.