Een donkere watervogel met gele poten die over een drijvend blad loopt, langs een vijver vol groen: dat is bijna altijd een waterhoen. Hij is familie van de meerkoet en kan net zo goed leven in een landschap dat mensen hebben veranderd.
Moeras, kanaal of stadspark, als er maar groen langs de kant staat
Dit hoen zoekt water met veel begroeiing: moerassen, vijvers, kanalen, rivieren en meren met een rijke plantengordel. Ook een vijver in een stadspark voldoet.
Samen met de meerkoet hoort het waterhoen in veel streken bij de gewoonste rallen van Europa, Azië en Afrika. Alleen in de poolgebieden en in veel tropische regenwouden ontbreekt hij.
Kijk naar de rand van het riet en naar de waterlelies
Vaak houdt het waterhoen zich verborgen. Zoek daarom langs de rand van de begroeiing in plaats van midden op open water. Op sommige plekken worden ze wel tam, en dan laten ze zich rustig bekijken.
Let op hoe hij eet. Naast of in het water scharrelt hij plantjes en kleine waterdieren bij elkaar. Hij loopt over de bladeren van waterlelies, of kiept voorover met de kop onder water.
In het voorjaar loont het om dichte oeverplanten af te speuren. Daar bouwen ze op de grond een nest als een mandje. Niet elk ei ligt in een eigen nest: ze zijn ook gevonden bij meerkoeten, patrijzen en wilde eenden.
Gorgelen uit de oeverplanten, sissen als het spannend wordt
Het waterhoen heeft een ruime keus aan gorgelende roepen. Voelt hij zich bedreigd, dan sist hij luid.
In de broedtijd gaat het er fel aan toe. Ze vechten dan met soortgenoten en verjagen ook eenden en andere watervogels van hun stuk water.
Bruinzwart pak, rood voorhoofd en een geel puntje
Van een afstand lijkt hij zwart, maar het verenkleed is zwart met bruin. Wit zit er onder de staart en in een rij streepjes langs de zijkant.
Kijk dan naar de kop. Een rode snavel met een geel puntje loopt over in een rood schild met een afgeronde bovenkant. De poten zijn geel, al betekent de soortnaam chloropus 'groenvoet'.
Bij jonge waterhoenders ontbreekt het rode schild nog, en hun kleed is bruiner. Komt er gevaar, dan klampen kuikens zich soms vast aan een ouder, die met ze wegvliegt.
Jaarrond aanwezig, het drukst in het voorjaar
Alleen waterhoenders van plekken waar het water dichtvriest, zoals in Oost-Europa, trekken weg naar een milder klimaat. Elders kun je ze in elke maand zien, en in het voorjaar maken ruzies om territoria ze extra opvallend.
Zo ziet een Waterhoen eruit
Meerkoet of waterral: wie loopt er langs de oever?
Twee andere rallen delen het leefgebied. De kleur van snavel en voorhoofd beslist meestal.
Meerkoet
Egaal leigrijs met een glanzend zwarte kop, en wit in plaats van rood: witte snavel, wit schild. Hij zwemt ook gewoon op open water.
Een oude naam, een sultan en dalende aantallen
Waarom heet hij in het Engels moorhen?
Moor betekende vroeger moeras, niet heide zoals nu. Daarnaast bestaat de oude naam waterhen, die net als ons waterhoen naar het water verwijst. De geslachtsnaam Gallinula is Latijn voor kippetje.
Wie hield er ooit vijftig waterhoenders?
De Ottomaanse sultan Abdul Hamid II had een bijzondere belangstelling voor de soort. In het Yıldız-paleis werden er meer dan vijftig gehouden en grootgebracht.
Neemt het aantal waterhoenders af?
Wereldwijd is hij talrijk en geldt hij als niet bedreigd. In het Verenigd Koninkrijk zakte het aantal broedparen wel naar het laagste peil sinds 1966.