Een zwarte watervogel met een witte vlek boven de snavel, rustig dobberend op de parkvijver: grote kans dat het een meerkoet is. Deze ral verstopt zich nauwelijks en zwemt gewoon op open water. Je ziet hem op meren, plassen en vijvers, vaak midden tussen de huizen.
Leikleurig lijf, glanzend zwarte kop en die witte bles
Op de snavel en het kale schild op het voorhoofd na is de meerkoet zwart. Het lijf is donker leigrijs, de kop glanst diepzwart. Mannetje en vrouwtje zien er hetzelfde uit.
Jonge vogels zijn bleker, met een witachtige borst en nog zonder schild. Na drie à vier maanden kleuren ze zwart, maar het witte schild is pas rond hun eerste verjaardag af. De Engelse uitdrukking 'as bald as a coot' verwijst al sinds ongeveer 1430 naar die witte bles.
Rood of wit voorhoofd: zo vergis je je niet
Het waterhoen is familie en voelt zich net zo goed thuis in de stad. Kijk naar het voorhoofd: rood bij het waterhoen, wit bij de meerkoet.
Lastiger zijn de kuikens van de meerkoet zelf. Zij hebben juist een felrood schild en een rode snavel met een witte punt. Hun zwarte dons heeft geelachtige puntjes, en op kop en keel zijn die langer en oranjerood.
Knallen, kraken en trompetteren in het donker
Stil is de meerkoet zelden. Hij beschikt over krakende, explosieve en trompetachtige roepen, en veel daarvan hoor je 's nachts.
Vaak hoort het lawaai bij een conflict. In de broedtijd zijn meerkoeten fel territoriaal en verdedigen beide ouders hun stuk water. Bij een gevecht stormen ze op de tegenstander af en slaan ze met hun lange poten.
Van parkvijver tot groot meer
Meerkoeten broeden op zoete meren en vijvers, ook in parken en tuinen met water. Op de oevers grazen ze, op het water zoeken ze naar algen, waterplanten, zaden en kleine dieren. Soms kiepen ze voorover zoals een wilde eend, of duiken ze kort onder na een sprongetje.
Buiten het broedseizoen liggen ze in grote groepen bij elkaar, mogelijk als bescherming. Dat is niet overbodig: voor zeearenden hoort de meerkoet bij de vaakst gevangen vogels.
Een drijvend nest en strenge ouders
Als nest maken ze een flinke kom van stengels en bladeren, drijvend of op een stronk in ondiep water. Het mannetje sleept het meeste materiaal aan, het vrouwtje bouwt. Er komen zes tot tien zandkleurige eieren in met donkere spikkels.
Beide ouders broeden al vanaf het tweede ei, dus de kuikens komen niet tegelijk uit. Is er te weinig voedsel, dan worden de ouders hard: een bedelend kuiken krijgt een beet tot het ophoudt. De meeste jongen sterven in hun eerste tien dagen, vooral door honger.
Elke maand te horen, ook in de winter
In zachte streken blijft de meerkoet het hele jaar. Waar het water dichtvriest, trekt hij weg naar het zuiden en westen. Omdat hij ook na het donker roept, valt er bijna altijd iets te horen.
Meerkoet van dichtbij
Meerkoet: vliegen, tenen en vreemde eieren
Kan een meerkoet eigenlijk goed vliegen?
Hij vliegt niet graag en heeft een lange aanloop nodig, met veel gespetter over het water. Toch legt hij op trek, meestal 's nachts, verrassend grote afstanden af.
Waarom heeft hij geen gewone zwemvliezen?
Zijn lange, sterke tenen hebben alleen gedeeltelijke vliezen. Daarmee zwemt hij goed, en hij kan er ook makkelijk mee over oevers en grasland lopen.
Leggen meerkoeten eieren in andermans nest?
Soms wel. Als hun omgeving of hun conditie het broeden lastig maakt, leggen ze eieren bij een andere meerkoet. Ze rekken zo ook hun vruchtbare jaren op.