Een oehoe die eenmaal een territorium heeft, blijft er meestal zijn hele volwassen leven. Met tot 75 centimeter lengte is hij een van de grootste uilen en roofvogels die je hier kunt zien. Na uitroeiing door vervolging zit hij weer in het grootste deel van Nederland en in het zuiden en westen van België.
Een eigen gebied voor het leven, met uitkijkposten aan de rand
Oehoes zijn echte blijvers. Zelfs in het hoge noorden trekken ze niet weg, en een paar blijft meestal levenslang samen. Waar een bosuil gesloten bos kiest, zit hij in bergbos eerder aan de bosrand.
Het mannetje zoekt de hoogste punten in zijn gebied uit als zangpost: rotspieken, kale kammen, toppen. Ze liggen langs de randen van het territorium, dat gemiddeld 15 tot 80 vierkante kilometer beslaat.
Ook de witte keelvlek doet mee in het grensconflict. Onderzoekers zetten opgezette oehoes met een opgeblazen witte keel langs de grens, en mannetjes vielen die fel aan.
Actief is hij vooral in de eerste uren na zonsondergang en de laatste voor zonsopkomst. Overdag vliegt hij vooral als mensen of kraaien hem opjagen.
Een bastoon van 250 tot 350 hertz in de koude maanden
Van oktober tot december gaat het vooral om de grens, in januari en februari om de partner.
De territoriumroep is diep en draagt heel ver. Paren roepen ook beurtelings in duet, en in Duitsland heet de soort naar die roep Uhu.
Daarnaast kent hij een zacht, lachend 'oe-oe-oe', een schor 'kwek-kwek' en een oorverdovend 'hooo' tegen indringers.
Konijnen en woelmuizen, maar ook ratten en duiven
Kleine zoogdieren vormen de hoofdmoot, vooral knaagdieren en konijnen. Daarnaast pakt hij vogels en grotere zoogdieren, en soms reptielen, amfibieën, vis of grote insecten.
Andere uilen zijn niet veilig: ransuilen worden flink bejaagd. Een gezonde volwassen oehoe heeft zelf geen natuurlijke vijanden.
Waar bruine ratten en rotsduiven talrijk zijn, vindt hij genoeg voer om gebieden te bewonen waar hij vroeger ontbrak.
Eieren eind winter, op een richel of tussen boomwortels
Een nest bouwt hij niet. Het mannetje toont een paar plekken door er een kuiltje uit te krabben, en het vrouwtje kiest. Meestal wordt het een rotsrichel, spleet of steile helling, soms de grond tussen boomwortels.
Hij is een van de vroegste broedvogels van Europa: het leggen begint eind winter. Om de drie dagen komt er een wit ei bij, meestal één of twee, en het eerste komt na 31 tot 36 dagen uit. Het vrouwtje broedt alleen en krijgt haar eten van de man.
Na vijf weken lopen de jongen goed en na zeven weken maken ze korte vluchtjes. In totaal blijven ze 20 tot 24 weken van hun ouders afhankelijk. In 2020 bracht een vrouwtje in het centrum van Geel drie jongen groot in een grote plantenbak voor een appartementsraam.
Tonvormig, met oorpluimen en vuuroranje ogen
Groot, zwaar en tonvormig, met rechtopstaande oorpluimen en oranje ogen: zo onderscheid je hem van de andere uilen hier. Bij sommige Europese vogels is het oog bloedoranje.
De bovenkant is gevlekt in zwartbruin en geelbruin, de onderkant lichtbruin met donkere lengtestrepen. Het gezichtsmasker is vaag begrensd, en poten en voeten zijn bijna tot de klauwen bevederd.
Roepen in de koude maanden, eieren aan het eind van de winter
Oehoes zijn het hele jaar in hun gebied. Wat verandert, is hun stem: van oktober tot februari roepen ze het meest, daarna wordt het stil rond het nest. In Midden-Europa worden de jongen tussen september en november zelfstandig.
Oehoe op de foto
Ransuil en bosuil: veel kleiner dan de oehoe
Twee uilen uit de Lage Landen die je in het donker voor een oehoe kunt aanzien.
Ransuil
Ook oorpluimen en lengtestrepen, maar veel kleiner: een gemiddeld oehoevrouwtje is twee keer zo lang en tien keer zo zwaar. De ransuil is slank en licht gebouwd.
Bosuil
Een grote ronde kop zonder oorpluimen, donkerbruine ogen en een lengte van 37 tot 46 centimeter. Hij zit vaker midden in het bos, de oehoe eerder aan de rand.
Oehoes: terugkeer, stroommasten en een voetbalwedstrijd
Hoe kwam de oehoe terug in Nederland en België?
Na zijn verdwijning uit Duitsland werden daar van de jaren zeventig tot negentig meer dan duizend oehoes uitgezet, vooral in de Eifel bij de Belgische grens. Onze broedparen komen naar men aanneemt uit die hoek. Nederland was hem eind 19e eeuw kwijtgeraakt, België in 1943.
Waaraan sterven de meeste oehoes?
Aan stroomdraden. In 68 procent van 25 gepubliceerde studies was elektrocutie de belangrijkste doodsoorzaak, goed voor gemiddeld 38,2 procent van de gemelde sterfte. Daarna volgen verkeer en afschot.
Wat deed een oehoe in het Olympisch Stadion van Helsinki?
In juni 2007 landde er een midden in de wedstrijd Finland–België, en het spel lag zes minuten stil. Sindsdien heten de Finse voetballers Huuhkajat, Fins voor oehoes.