Een felgroene papegaai met een lange staart, midden in Amsterdam: de halsbandparkiet is geen verdwaalde eenling meer. In de vier grootste steden van Nederland woonden er in 2021 naar schatting 20.000, het dubbele van 2010. Hij haalt zijn eten uit tuinen en parken en komt de winter zonder moeite door.
Rode snavel, blauwe staart en een kraag die alleen het mannetje draagt
Groen lijf, rode snavel, blauwe staart: meer heb je meestal niet nodig. Die staart is het opvallendst, want bij de Aziatische vogels waarvan de onze vermoedelijk afstammen, meet hij 16 tot 29 centimeter. Mannetjes hebben langere staarten dan vrouwtjes.
De halsband die de soort zijn naam geeft, zie je alleen bij een volwassen mannetje: een smalle ring van roze en zwart. Vrouwtjes en jongen hebben geen ring, of hooguit een schaduw ervan in licht- tot donkergrijs.
In kooien bestaan blauwe, gele, witte, turquoise en nog meer kleurvormen. Die zijn gekweekt; in het wild is de soort groen.
Niet elke groene parkiet is een zuivere halsbandparkiet
In verwilderde groepen leven soms kruisingen met de grote alexanderparkiet, een verwante soort die ook buiten zijn eigen gebied broedt. Ook de halsbandparkieten zelf zijn hier een mengsel, van twee Aziatische ondersoorten.
Die ondersoorten scheid je vooral aan de verdeling van rood en zwart op de snavel. Afrikaanse vogels zijn kleiner en wegen maar 51 tot 93 gram, maar van Afrikaanse herkomst is in de verwilderde Britse groepen geen spoor gevonden.
Op een gazon kan ook een groene specht je even op het verkeerde been zetten. Kijk dan naar de staart en naar de kleur van de snavel.
Krijsen in het park, praten in de huiskamer
Stil is hij zelden. Zijn roep is een schel, krassend gekrijs dat je na één keer horen niet meer vergeet.
Tam gemaakte vogels kunnen menselijke spraak leren, mannetjes en vrouwtjes allebei. Een jonge vogel luistert eerst en bootst daarna de stem van zijn verzorger na. Vergeleken met andere pratende papegaaien spreekt hij opvallend helder.
Van het Vondelpark tot het Atomium
In Nederland zitten de meeste vogels in Amsterdam, met het Vondelpark als bekendste plek, en verder in Rotterdam, Utrecht en Den Haag. Ook in België woont een grote groep: in Brussel broeden naar schatting tot 5000 paren.
Die Brusselse vogels gaan terug op 1974. Toen liet de eigenaar van het Meli-park bij het Atomium zijn parkieten vrij, omdat hij de stad wat kleurrijker wilde maken.
Van nature leeft de soort in een smalle savannestrook dwars door tropisch Afrika en op het Indiase subcontinent. Onze vogels stammen hoogstwaarschijnlijk uit Azië, waar de soort tot in de uitlopers van de Himalaya koude winters kent. Daardoor deert een Hollandse winter hem weinig.
Een boomholte veroveren, desnoods op een vleermuis
Voor zijn nest zoekt de halsbandparkiet een holte in een boom. Daarmee zit hij andere holtebewoners in de weg, vooral de reuzenvleermuis, de grootste vleermuis van Europa.
In het María Luisa-park in Sevilla werden de parkieten twintig keer talrijker. In veertien jaar daalde het aantal holtes met reuzenvleermuizen daar met 81 procent; de parkieten vielen de vleermuizen aan en doodden ze vaak. In het Rijnland zijn bijtwonden gevonden bij vleermuizen die vlak bij parkietennesten werden gevangen.
In Noordwest-India vormen paren zich van september tot december en worden de jongen van april tot juni gevoerd. Trouw voor het leven is er niet bij: het volgende seizoen broedt een vogel vaak met een andere partner.
Twaalf maanden groen in de stad
De halsbandparkiet trekt niet. In de steden van Nederland en België waar hij zich gevestigd heeft, zie en hoor je hem in elke maand van het jaar.
Foto's van de Halsbandparkiet
Foto's en opname van Wikimedia Commons: Vivek rathod17 (CC BY-SA 3.0) · Imran Shah from Islamabad, Pakistan (CC BY-SA 2.0) · Imran Shah from Islamabad, Pakistan (CC BY-SA 2.0) · Charles J. Sharp (CC BY-SA 4.0) · Marie-Lan Taÿ Pamart (CC BY-SA 4.0)
Een andere groene vogel op het gras
Echt lijken doet hij op weinig inheemse vogels. Alleen de kleur kan je heel even in de war brengen.
Groene specht
Het rood zit bij de specht op de kruin en niet op de snavel, en een lange blauwe staart ontbreekt. Hij zoekt op de grond naar mieren, terwijl de parkiet zaad, noten en fruit zoekt.
Parkieten in Europa
Heeft de halsbandparkiet hier natuurlijke vijanden?
Weinig, en dat helpt hem. In en rond Londen grijpen slechtvalken, boomvalken en bosuilen wel eens een parkiet.
In welke andere Europese steden leven halsbandparkieten?
Bij een telling in 2015 kwamen er 85.220 tevoorschijn in tien Europese landen. Langs de Rijn zitten ze in steden als Keulen, Bonn en Düsseldorf; verder in en rond Parijs, in Rome, Genua en Lissabon.