Op de boulevard, bij de haven of boven een dak in de stad: de lach van de zilvermeeuw hoor je vaak eerder dan je hem ziet. Hij wordt tot 66 centimeter lang en broedt langs de noordelijke en westelijke kusten van Europa. Aan de Noordzee blijven veel vogels het hele jaar.
Lachen, janken en een roep die een grens trekt
Zilvermeeuwen zijn lawaaiig en zitten graag in groepen. Hun lachroep is zo bekend dat hij in landen als Groot-Brittannië voor de zee zelf staat. Bij gevaar klinkt een jankend alarm, bij onrust een lage, blaffende toon.
Het meest typisch is de 'lange roep'. De vogel begint met de kop omlaag en heft hem op terwijl het geluid aanhoudt. Zo meldt hij de buren waar zijn terrein ophoudt; zijn Amerikaanse familielid doet precies hetzelfde.
Lichtgrijze mantel, roze poten en een rode stip
Een volwassen vogel heeft een lichtgrijze rug en bovenvleugel en een witte kop en buik. De vleugelpunten zijn zwart met witte vlekjes, de zogenoemde spiegels. Rond het bleke oog ligt een ring van kale gele huid.
De snavel is geel met een rode stip, de poten zijn meestal roze. Rond de westelijke Oostzee lopen ook zilvermeeuwen met gele poten; die paren gewoon met vogels met roze poten. In de winter krijgen kop en hals bruine streepjes.
In hun eerste winter zijn zilvermeeuwen bruin met donkere strepen, met een donkere snavel en donkere ogen. Mannetjes en vrouwtjes kleuren gelijk, al is hij vaak groter.
Van strand en klif naar dak en vuilstort
De vorm die in Nederland, België, Groot-Brittannië en Frankrijk broedt, blijft grotendeels thuis of trekt maar een klein stuk. Vogels uit Scandinavië en Noordwest-Rusland zijn forser, met meer wit in de vleugelpunt, en zakken in de winter naar het zuidwesten af.
Steeds vaker woont hij in de stad. In Britse steden als Cardiff, Bristol en Londen zitten grote kolonies op daken. Straatverlichting laat hem 's nachts zoeken, en dunne vuilniszakken scheurt hij zo open.
Geen voorkeur voor haring, wel voor gemak
Ondanks zijn Engelse naam, herring gull, eet hij niet bijzonder veel haring. In magen vond men meer stekelhuidigen en kreeftachtigen dan vis. Op vuilnisbelten en bij rioolmondingen kan afval de helft van zijn menu uitmaken.
Hij pikt prooi af van plevieren en kieviten. In kolonies van de papegaaiduiker neemt hij eieren mee die naar de ingang zijn gerold. Schelpdieren laat hij van hoogte vallen tot ze breken.
Op een grasveld trappelt hij soms lang met zijn poten. De trillingen lijken op die van een gravende mol, en dus komen regenwormen naar boven.
Drie eieren, een rode stip en een lange opvoeding
Bij de paarvorming nadert het vrouwtje het mannetje gebogen en bedelend, als een jong. Jaagt hij haar niet weg, dan volgen gelijke kopbewegingen en braakt hij voedsel voor haar op. Een paar blijft vaak levenslang samen, zolang de eieren uitkomen.
Het nest ligt op de grond of op een richel, tussen andere paren. De meestal drie olijfbruine, gevlekte eieren worden fel verdedigd en door beide ouders bebroed.
Een hongerig jong pikt naar de rode stip op de snavel van de ouder, die dan voedsel opbraakt. Na 35 tot 40 dagen vliegt het, maar gevoerd wordt het vaak tot 11 à 12 weken. Wie in die tijd te dicht bij het nest komt, krijgt soms een duikende meeuw op zich af.
Van januari tot december aan de kust, het drukst bij de nesten
De meeste zilvermeeuwen van onze kust zijn standvogels. In de winter komen er vogels uit het noorden bij. In de broedtijd zorgen baltsende paren en bedelende jongen voor het meeste lawaai.
Foto's van de Zilvermeeuw
Over stadsmeeuwen en hun brutaliteit
Helpt het om een meeuw aan te kijken als hij je eten wil pakken?
Een studie uit 2019 wijst daarop. Sommige meeuwen waren minder snel geneigd eten weg te grissen als de onderzoeker ze recht in de ogen keek.
Waarom zijn er in steden zoveel meeuwen bijgekomen?
Stadsvogels leven lang: van de volwassenen sterft minder dan 5 procent per jaar. Een paar brengt vaak drie jongen per jaar groot. Opgeteld levert dat in korte tijd veel meer meeuwen op.