Een luide, fluitende roep boven een natte wei of kwelder, en dan een vogel op felrode poten: zo meldt de tureluur zich. Hij hoort, net als de grutto, bij de familie van snippen en strandlopers. Wie hem in de zomer ziet, kijkt niet altijd naar dezelfde vogels als in de winter.
Broeden in het natte land, overwinteren aan zee
In het broedseizoen zoekt de tureluur natte plekken op, van vochtig weiland tot kwelder. Paren nestelen daar vaak dicht bij elkaar.
Buiten de broedtijd verschuift het beeld naar de kust. Tureluurs overwinteren rond de Middellandse Zee, in Zuid-Azië en langs de Atlantische kust vanaf Ierland en Groot-Brittannië zuidwaarts.
Een fluitend alarm waar de buren op letten
Een tureluur is schichtig en laat dat horen. Bij onraad klinkt een luide, fluitende roep.
Met dat alarm trekt hij ook de aandacht van andere vogels in de buurt. Daardoor hoor je hem meestal eerder dan je hem ziet.
IJslandse wintergasten en vertrekkers naar Afrika
Er bestaan zes ondersoorten, en voor de Lage Landen tellen er twee. De vorm robusta broedt op IJsland en de Faeröer en brengt de winter door rond de Britse eilanden en in West-Europa.
De nominaatvorm totanus broedt van West- en Noord-Europa tot West-Siberië. Die vogels trekken veel verder, tot in Afrika, India en Indonesië. Een tureluur in januari kan dus een heel andere herkomst hebben dan een in mei.
Soms schiet een vogel ver door. De soort is gezien op Palau in Micronesië, op Guadeloupe en in Brazilië en Colombia. In april 2021 dook een gemerkte tureluur op in een vogelreservaat in Tamil Nadu, in het zuiden van India.
Rood aan poot en snavel, wit in de vlucht
In broedkleed is hij gemarmerd bruin, van onder wat lichter. In de winter wordt hij effener: grijsbruin van boven en witachtig van onder.
Vaste kenmerken zijn de rode poten en de rode snavel met zwarte punt. Vliegt hij op, dan zie je wit op de rug en de vleugels.
Zijn naaste verwant is de bosruiter; hun lijnen gingen zo'n 5 à 6 miljoen jaar geleden uiteen. De zwarte ruiter lijkt door naam en rode poten een broer, maar hoort bij een andere, noordelijke tak.
Een menu van kleine ongewervelde dieren
Zoals de meeste steltlopers leeft de tureluur van kleine ongewervelden. Hij zoekt ze in dezelfde natte gebieden waar hij broedt en overwintert.
Het luidst in de broedtijd, 's winters vooral aan de kust
In de broedtijd roept de tureluur het meest, op natte weilanden en kwelders. In de winter zitten tureluurs vooral langs de kust, onder wie vogels uit IJsland.
De Tureluur in verschillende houdingen
Tureluur: naam en bescherming
Waar komt de naam totanus vandaan?
Van Tótano, de Italiaanse naam voor deze vogel. Linnaeus beschreef hem in 1758 als Scolopax totanus. De geslachtsnaam Tringa gaat via Aldrovandi terug op een steltloper met witte stuit die Aristoteles al noemde.
Is de tureluur een bedreigde soort?
Nee. De IUCN rekent hem niet tot de bedreigde soorten, omdat hij wijd verspreid is en op sommige plekken talrijk. Wel valt hij onder AEWA, het verdrag voor trekkende watervogels in Afrika en Eurazië.