De roerdomp hoor je veel vaker dan je hem ziet. In de late winter en het voorjaar klinkt uit uitgestrekte rietvelden een lage dreun, die op een stille nacht tot vijf kilometer ver reikt. De vogel zelf blijft bijna altijd uit het zicht.
Minstens twintig hectare riet om te broeden
Rietlanden en moerassen zijn zijn thuis, net als meren, lagunes en trage rivieren met ruige oevers. Om te broeden kiest hij het liefst een rietveld van minstens 20 hectare. Soms nestelt hij ook bij een vijver tussen de akkers, of vlak bij huizen als het riet goed genoeg is.
Buiten de broedtijd is hij minder kieskeurig. Dan duikt hij ook op bij visvijvers, grindgaten en sloten, in ondergelopen land en bij waterzuiveringen. Noordelijke vogels trekken naar het zuiden en westen, andere blijven het hele jaar op dezelfde plek.
Bij schemer aan de rietrand, met geduld
Ga bij voorkeur bij zonsopkomst of in de avondschemering. Dan is de roerdomp het actiefst, al jaagt hij soms ook overdag. Speur langs de randen van het riet, waar het ondiepe water begint.
Strenge vorst helpt. Dan komt hij soms uit de dekking en staat hij open aan de waterkant, al blijft hij dicht bij het riet om snel te kunnen verdwijnen.
Schrikt hij, dan steekt hij zijn snavel recht omhoog en verstijft. De lange veren op keel en borst hangen dan over de hals, en zijn strepen gaan op in de stengels. Met wat geluk zie je hem ook langzaam door het riet klimmen, met meerdere stengels tegelijk in zijn tenen.
Een stier in het moeras: hoe de dreun ontstaat
Het mannetje roept vooral van januari tot april, in de paartijd. Het geluid is laag en zuchtend, ongeveer als een misthoorn. Wie roerdompen telt, noteert hoeveel verschillende roepende mannetjes er in een gebied zitten.
Lang dacht men dat hij in een rietstengel of in het water blies. In werkelijkheid perst hij lucht uit zijn slokdarm, met krachtige spieren eromheen. Een oude uitleg van de naam Botaurus koppelt hem zelfs aan os en stier.
In hetzelfde water hoor je 's nachts ook de knallende roepen van de meerkoet. Die zijn kort en krakend, niets zoals die lange, diepe dreun.
Okerbruin met donkere strepen en een geel oog
De roerdomp is een gedrongen reiger en de grootste van de roerdompen. Zijn verenkleed is lichtbruin tot okergeel, met donkere strepen en bandjes over het hele lijf. Kruin en nek zijn zwart, en onder het oog loopt een bruinzwarte baardstreep.
De krachtige snavel is groengeel, het oog geel met een ring van groenige of blauwige huid. De poten zijn groenig. In de vlucht zie je brede, ronde vleugels en poten die achter het lijf uitsteken. De hals trekt hij in zodra hij vaart heeft, net als de blauwe reiger.
Dreunen van januari tot april
De roep hoor je vooral in de paartijd. Eind maart en in april worden de eieren gelegd. De rest van het jaar is de soort er wel, maar valt hij nauwelijks op.
Kijk goed: de Roerdomp
Roerdomp: prooi, nest en hoe het met hem gaat
Wat eet een roerdomp?
Vooral vis, met aal als bekende prooi: in Engeland zijn alen tot 35 cm genoteerd. Verder kikkers, salamanders, muizen, jonge vogels, insecten en slakken. Na een aal reinigt hij kop en hals met poeder van speciale donsveren op zijn borst.
Hoe verloopt het broeden?
Een mannetje paart met tot vijf vrouwtjes. Het vrouwtje bouwt in oud riet een slordig platform van ongeveer 30 cm, broedt vier tot zes eieren uit en voert de jongen alleen. Na twee weken verlaten de kuikens het nest; rond acht weken zijn ze vliegvlug.
Is de roerdomp zeldzaam?
Wereldwijd niet: de IUCN noemt hem niet bedreigd, met 110.000 tot 340.000 vogels. Toch nemen de aantallen langzaam af, omdat rietlanden verdwijnen of worden drooggelegd.